زمینه‌های جریان قاعده‌ی العبره
قاعده‌ی العبره، قاعده‌ای است که خاستگاه اصلی آن فضای تفسیر و علوم قرآنی است. با آن که این قاعده به نوعی از جمله قواعد زبانی به حساب می‌آید، اما...
Monday, October 16, 2017
نسبی بودن خاص و عام
«مفهوم اوّل» خاص به مفهم فرد یا افراد ممتاز و مشخص که آیه در مورد آنها نازل شده است. به عنوان نمونه در آیه‌ی «إِنَّمَا وَلِیكُمُ اللَّهُ...»...
Monday, October 16, 2017
حرکتِ «رحمت الهي» در آيات قرآن
قرآن، تعبيرهاي گوناگوني درباره‌ي رحمت الهي دارد. گاهي اين تعبيرها صورت حرکتي پيدا مي‌کنند. به عنوان نمونه، در ماجراي اصحاب کهف مفهوم‌سازي خاصي...
Tuesday, July 25, 2017
معناشناسيِ تأکيد در گزاره‌هاي قرآني
يکي از مواردي که در قرآن با سياق و بافت ارتباط دارد، تأکيد است. از لحاظ شناختي، تأکيد، نقش مهم شناختي ويژه‌اي دارد. معمولاً در يک تعبير، بخشي...
Monday, July 24, 2017
مفهوم‌سازي پديده‌هاي طبيعي در قرآن
قرآن از تمام پديده‌هاي طبيعي براي تبيين مفاهيم اصلي ديني مانندِ آخرت، معاد، توحيد و غيره به بهترين وجه کمک مي‌گيرد. اين اصل يکي از مهم‌ترين اصول...
Monday, July 24, 2017
علم خداوند در قرآن با رويکردي معناشناختي
گاهي قرآن يک حقيقت را با زمان‌هاي گوناگون بيان مي‌کند. اين نکته جاي تأمل فراوان دارد. بي‌‌درنگ، اين پرسش مطرح مي‌شود که آيا اين تعبيرها نقش شناختي...
Monday, July 24, 2017
مفهوم ليل و نهار در آيات قرآن کريم
مفهوم «ليل» (شب) و «نهار» (روز) از مفاهيمي هستند که قرآن در موارد گوناگون از آنها براي بيان اهداف خاصي کمک مي‌گيرد. اين دو مفهوم اهميت خاصي در...
Monday, July 24, 2017
تبيين أسکافي برايِ إنزال ‌بر و إنزال ‌به سوي در قرآن
واژه‌ي «إنزال» در موارد زيادي در قرآن به کار رفته است. کاربردهاي اين واژه طيف وسيعي از پديده‌هاي طبيعي از نزول باران گرفته تا پديده‌هاي غيرطبيعي...
Monday, July 24, 2017
مفهوم‌سازي در «فعل‌» ‌هاي قرآن
براي ايضاح نکته‌ي نخست اين نکته را بررسي مي‌کنيم که افعال آخر آيات، از لحاظ شناختي چه نقشي دارند؟ در بسياري از آيات با اين نکته روبه‌رو مي‌شويم...
Monday, July 24, 2017
تغيير وصف در تفسير آيات قرآن
برخي از مفسران در موارد زيادي اوصافي را که قرآن به کار مي‌برد، تغيير داده‌اند. آنها معمولاً معاني ديگري براي اوصاف در نظر گرفته‌اند. اين امر...
Monday, July 24, 2017
مفهوم‌سازيِ واژه‌هاي فعل و خلق در قرآن
با مقايسه‌ي دو مورد مشابه، تأثير بافت در مفهوم‌سازي را نشان مي‌دهيم: 1.در ماجراي حضرت زکريا، وقتي ملائکه او را بشارت مي‌دهند که داراي فرزندي...
Monday, July 24, 2017
تغيير معنا در تفسيرِ آياتِ قرآن
گاهي برخي از مفسران، معاني واژه‌ها و تعبيرهاي قرآني را تغيير داده‌اند. آنها ظاهر برخي از آيات را با آنچه که نزدشان رايج است، ناهمخوان يافتند...
Sunday, July 23, 2017
تغيير حروف در تفسير آيات قرآن
مفسران [قرآن] در مواردي بسياري معاني حروف را تغيير داده‌اند. حروف اهميت شناختي فوق‌العاده‌اي دارند، چرا که بسياري از مفهوم‌سازي‌ها به کمک آنها...
Sunday, July 23, 2017
تغيير ترتيب در تفسير گزاره‌هاي قرآن
يکي از انواع بسيار رايج تحويل‌گرايي معنايي تغيير ترتيب است. برخي از مفسران ساختار خاصي را در نظر مي‌گيرند و آيه را براساس آن تغيير مي‌دهند. آنها...
Sunday, July 23, 2017
تبديل واژه‌ها (تبديل و تحويل) در معناکردن واژگان قرآني
هر واژه‌ي قرآني، معنا و کارکردي خاص دارد و کاربرد هر واژه، در نهايت دقت صورت گرفته است. از اين رو، ممکن است دو واژه، معنايي نزديک به هم داشته...
Sunday, July 23, 2017
اصالت تعابير قرآني
هر تعبير قرآني برپايه‌ي مفهوم سازي خاصي استوار شده است؛ بنابراين، در معناشناسي آن بايد مفهوم‌سازي نهفته در آن را بيابيم و هر تعبيري خودش اصالت...
Sunday, July 23, 2017
استعاره‌ها در قرآن با تأکيد بر رويکرد زبان‌شناسيِ شناختي
يکي از ويژگي‌هاي اعجاز قرآن، زبان خاص آن است. ويژگي زباني قرآن هم عقل و هم دل را متأثر مي‌سازد. به زبان روان شناختي مي‌توان گفت که دو نظام‌واره...
Tuesday, June 20, 2017
بررسي نظريه‌ي روح معنا در تفسير متشابهات قرآني
درباره چگونگي فهم معناي واژه‌هاي متشابه قرآن، چهار ديدگاه اصلي وجود دارد: ديدگاه اهل ظاهر، نظريه اشتراک لفظي، نظريه حقيقت و مجاز و نظريه روح...
Tuesday, June 20, 2017
شخصيت‌بخشي در قرآن
شخصيت‌بخشي يکي فعاليت‌هاي مهم شناختي است که در زبان صورت مي‌گيرد. در اين فعاليت اشيا و موجودات غير بشري، انسان فرض مي‌شوند و يا رفتارهاي بشري...
Tuesday, June 20, 2017
قرآن تأیید کننده‌ی کتاب‌های پیشین به زبان عربی
قریش پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را به نوشتن قرآن متهم نکرد، بلکه او را متهم کرد که از برخی از موالی و بردگان پیرو اهل کتاب کمک گرفته...
Monday, April 10, 2017