احكام نجومی و اغتشاش فكری- عقلی در تمدن اسلامی

بخش قابل توجهی از رویدادهای اختیاری در عالم انسانی، تابعی از نگرش‌های نجومی بوده و هست. این مسأله اولاً در تمام عالم مطرح بوده و ثانیاً در دنیای...

Tuesday, October 10, 2017

نفائس الفنون و مفهوم علم و تقسیمات آن

تقسیمات علوم در قرن‌های هشتم و نهم قدری فلسفی‌تر و صوفیانه‌تر، اما كلیشه‌ای و ساده بود. در این دوره، حكمت، یعنی محصول آنچه طی چند قرن شكل گرفته...

Monday, October 9, 2017

همه‌ی علوم و یك علم

طبقه‌بندی علوم یكی از مباحث مهم و مورد توجه فلاسفه اسلامی بوده و هر كدام با زاویه دیدی كه تحت تأثیر آموزه‌های دینی، فلسفی، و تربیتی خود داشته‌اند...

Monday, October 9, 2017

عمرو بن بحر جاحظ و نظام معرفتی علوم در قرن سوم هجری

ابوعثمان عمرو بن بحر جاحظ [م255] یكی از زبده‌ترین دانشمندان اسلامی است كه به دلیل داشتن تفكر معتزلی، نبوغ شگفت، و احاطه‌اش بر افكار و اندیشه‌های...

Monday, October 9, 2017

مفهوم دانش در تمدن اسلامی

جستجو در مفهوم علم و دانش در كتاب‌های چند دانشی یا به اصطلاح دایرةالمعارفی در دنیای اسلام با تكیه بر كتاب عجایب المخلوقات طوسی. یافتن این حقیقت...

Monday, October 9, 2017

بیماری نقرس از نگاه زکریای رازی

محمد زکریای رازی پزشک عالیقدر ایرانی در رساله‌ای که درباره‌ی بیماری نقرس به زبان عربی تألیف کرده، علل این بیماری را با توجه به طب قدیم شرح داده،...

Tuesday, September 26, 2017

از ملاعلی قوشچی تا رجیومونتانوس

امروزه مسلم گردیده است که کوپرنیک در کتاب گردش ستارگان خویش، آنجا که از «تبدیلات خارج مرکز» بهره می‌گیرد، نظر به کتاب Epitome یا «تلخیص مجسطی»...

Tuesday, September 26, 2017

زندگی نامه و کارنامه‌ی علمی کمال الدین ابن یونس موصلی

کمال الدین ابن یونس موصلی (551-639 قمری / 1156-1242 میلادی) ریاضی دان، فقیه شافعی مذهب، پزشک، فیلسوف و منطق دان نامداری بود که به رغم اهمیت و...

Tuesday, September 26, 2017

خواجه نصیرالدین طوسی و علم و عمل موسیقی

چنانکه می‌دانیم علم موسیقی نزد علمای یونان باستان و نیز دانشمندان اسلامی شاخه‌ای از ریاضیات محسوب می‌شد.

Tuesday, September 26, 2017

درسنامه‌ای در هیئت از خواجه نصیر

زبدة الهیئة منسوب به نصیرالدین طوسی، در میان متون فارسی علم هیئت دوره‌ی اسلامی از اهمیت بسزائی برخوردار است. بررسی شواهد تاریخی و نیز مقایسه‌ی...

Tuesday, September 26, 2017

نظریه‌ی خورشیدی و قمری ابن شاطر: یک الگوی کوپرنیکیِ پیش کوپرنیکی

الگوهایی که ابن شاطر در کتاب نهایة السؤول برای توصیف حرکت‌های ماه و خورشید به دست داده است، غیر بطلمیوسی است. او در این دو الگو، فلک خارج مرکز...

Tuesday, September 26, 2017

نظریه‌ی سیاره‌ای ابن شاطر

در مقاله‌ی حاضر الگوهای سیاره‌ای ابن شاطر مورد بررسی قرار می‌گیرد. این الگوهای غیر بطلمیوسی که در آنها فلک‌های خارج مرکز و معدل المسیرها کنار...

Tuesday, September 26, 2017

بطلمیوس، زرقالی، ابن شاطر و کوپرنیک و نظریه‌های آنها درباره‌ی عطارد: بررسی پارامترها

در این مقاله پس از تحلیلی کوتاه درباره‌ی مدل بطلمیوس، “مدل نوین” ابن شاطر و کوپرنیک تشریح شده و فرمول‌های تبدیل یکی از آنها به دیگری ارائه می‌شوند....

Tuesday, September 26, 2017

«جفت طوسی» در متون فارسی

کارا دو وو (Carra De Vaux) دانشمند فرانسوی قرن 19 میلادی برای نخستین بار فصلی از کتاب تذکره‌ی خواجه نصیرالدین طوسی را به زبان فرانسه ترجمه کرده....

Tuesday, September 26, 2017

مسئله‌ی افزایش ساعات و طول روشنایی روز از نگاه بیرونی

متن عربی چهار رساله‌ی‌ ‌نجومی - ریاضی ابوریحان بیرونی منتشر شده به سال 1948 میلادی، مانند همه‌ی‌ ‌کارهای مؤلفان قرن یازدهم میلادی ( پنجم هجری...

Tuesday, September 26, 2017

هفت ضلعی منتظم در ریاضیات و هنرهای تزئینی اسلامی

در این مقاله پس از بحث مختصری درباره‌ی موارد استعمال هفت ضلعی منتظم در هنرهای تزئینی اسلامی، علت ترسیم ناپذیری این شکل هندسی را به وسیله خط...

Tuesday, September 26, 2017

آلفونس گابریل در دیدار از کویرهای ایران

مقاله‌ی پیش رو دستاوردهای سفرهای آلفونس گابریل، ایرانشناسی اتریشی را به کویرهای ایران مورد بررسی قرار می‌دهد. گابریل در اوایل قرن بیستم، چندین...

Saturday, September 23, 2017

سیستان و سرافرازهای ملی و فراملی آن

سیستان در خاور ایران قرار گرفته و از روزگاران کهن به انگیزه‌ی داشتن جایگاه ویژه‌ی جغرافیایی و شرایط اقلیمی و جایگاه ویژه‌ی سیاسی، ارزش بسیاری...

Saturday, September 23, 2017

برنامه‌ریزی زبان

پس از جنگ جهانی دوم، طرح تأسیس دولت‌های نوگرا و گشودن عرصه‌های مناسب برای تجدّدگراییِ ملّت‌ها مطرح شد. سپس، این پرسش پیش آمد که چرا در کشورهای...

Wednesday, September 20, 2017

جنبه‌هایی از سند براساس برخی از متون جغرافیایی اسلامی

شهرت سرزمین سند چندان نبوده که در زبان برخی از شاعران همچون ناصرخسرو مهم‌ترین نقطه در مشرق به شمار می‌آمده و در برابر مغرب به کار می‌رفته است...

Wednesday, September 20, 2017