حذف به‌جا و نابه جای فعل در جمله‌های همپایه

گاهی دو یا چند جمله پشت سر هم می‌آیند، و با كمك یكی از پیوندهای همپایگی با هم همپایه می‌شوند: تو خوب می‌نویسی، ولی من بهتر از تو می‌نویسم.

Tuesday, December 1, 2015

برخی هنجارهای كاربرد واژگان عربی در زبان فارسی (2)

در زبان عربی برای ساختن صفت نسبی از اسم، «ـ یّ» به اسم می‌افزایند: عراقیّ، مصریّ. در فارسی، برای ساختن صفت نسبی «ـ ی» بدون تشدید به اخر اسم افزوده...

Sunday, November 29, 2015

تلفظ درست واژه‌ها و تركیبات عربی متداول در زبان فارسی

فارسی زبانان تلفظ بسیاری از واژه‌های عربی را كه داخل زبان فارسی شده، به اقتضای ساختمان دستگاه آوایی خود یا عوامل دیگر تغییر داده‌اند. با این...

Sunday, November 29, 2015

برخی هنجارهای كاربرد واژگان عربی در زبان فارسی (1)

آن دسته از كلمه‌های عربی متداول در فارسی كه با تغییر زبرِ و زیر و پیش، معنای آنها تغییر می‌كند

Sunday, November 29, 2015

تلفظ پیوند همپایگی «و»-تلفظ صدای «ــُو»

پیوند همپایگی «و» در زبان فارسی سه گونه تلفظ دارد: «وَ»، «وُ» و «ـُ» وقتی این پیوند به صورت «وَ» تلفظ شود مشكلی پدید نمی‌آید، ولی اگر نخواهیم...

Sunday, November 29, 2015

تلفظ دوگانه در بعضی از كلمه‌های فارسی

همه‌ی واژه‌های زبان فارسی در زبان گفتاری در سراسر ایران همواره از لحاظ زیر و زبر و پیش، تلفظ یكسانی ندارند. مثلاً مردم یزد با كاشان، واژه‌ای...

Sunday, November 29, 2015

نگاهی به زبان گفتاری

زبان به سوی كوتاهی و آسانی تلفظ و نرمی آواها گرایش دارد. زبانِ گفتار سریع‌تر و آسان‌تر از زبان نوشتار تحول و دگرگونی می‌پذیرد. مردم در گفتارهای...

Sunday, November 29, 2015

درباره‌ی ویرایشِ زبان فارسی

مطالبی كه به زبان فارسی نوشته می‌شود، ممكن است یا از نظر محتوایی دارای اِشكال‌هایی باشد، یا از نظر تلفظ واژگان و ساختار دستوری، خطاها و نارسایی‌هایی...

Sunday, November 29, 2015

زبان معیار فارسی

زبان فارسی كه مردم سرزمین‌های ایران و تاجیكستان و بخشی از افغانستان به آن سخن‌ می‌گویند گونه‌های فراوانی دارد، ولی ما در این كتاب، تنها به گونه‌هایی...

Sunday, November 29, 2015

پرنده‌های بیگانه؟

واژگانی هم هستند که به همان پرندگان می‌مانند. با این تفاوت که واژه در هر فصلی تغییر مکان نمی‌کند، بلکه هر جای رفت، ماندگار می‌شود، برای همیشه،...

Wednesday, September 30, 2015

خاستگاه زبان و ادب دری

درباره‌ی خاستگاه زبان و ادب دری دو عقیده گفته می‌شود: 1. جنوب غربی ایران زمین. 2. شمال شرقی همان سرزمین تاریخی. پیشنهاد دوم بیش از پیش گفته می‌شود....

Wednesday, September 30, 2015

درد سخن و گرگ خشن

یکی از دلایلی که باعث مهجور ماندن و در نهایت فراموش شدن برخی کلمات در زبان می‌گردد، وجود واژگان همسان امّا با معانی متعدّد است، مثل فراموش شدن...

Sunday, September 27, 2015

واژه‌ی جاکول و یک پیشنهاد

خوانندگان متون کهن فارسی، گاهی به واژگان یا ترکیباتی برمی‌خورند که نامأنوس و فراموش شده‌اند. بازجُست معنا و درک مفهوم چنین واژگانی دشوار و حتّی...

Sunday, September 27, 2015

منشأ زبان انسان

سخن گویی انسان در کنار توانایی ابزارسازی یکی از دو خصوصیت بسیار مهمی است که او را از سایر موجودات متمایز می‌کند. از این رو زبان را باید حامل...

Thursday, September 3, 2015

جانِ پالرمویی

جان پالرمویی، مترجم زبان عربی به لاتینی، در دربار امپراتور فردریک دوم کار می‌کرد. درباره‌ی زندگانی او آگاهی چندانی در دست نیست. چنان که در مقدمه‌ی...

Monday, August 31, 2015

ثابت بن قُرّه، صابی حرّانی

ثابت بن قرّه به فرقه‌ی صابی، که به ستاره پرستان بابلی نسب می رساند، تعلق داشت. چون دین صابیان با ستارگان مربوط بود منجمان و ریاضیدانان بسیار...

Monday, August 31, 2015

کاربردهای واژه ی بابا

بابا ، واژة فارسی به معنای پدر. این واژه که در اصل از زبان کودکان گرفته شده در بسیاری از زبانها مشترک است و علاوه بر صورت «بابا» بدین صورتها...

Wednesday, August 26, 2015

با یا ابا یا ابو، کنیه اعراب

با (= بو) ، کلمه ای در آغازِ نامِ افراد و، در مرحلة ثانوی ، نام خاندانها، رایج در جنوبِ عربستان ، خاصه در میان سادات و مشایخ حَضرَمَوت مانند...

Monday, August 24, 2015

آبدار، آبدارخانه، آبدارچی

آبدار، كسی كه در دربار امیران و شاهان آب برای نوشیدن یا شست و شو به آنان می‌داد و مأمور تهیة نوشیدنیها بود. به شربتدار و شرابدار (ساقی، آیاقچی)...

Monday, August 17, 2015

زبان آذری

آثار و اسناد موجود درباره‌ی تاریخ زبان آذری، به ویژه‌ی درباره‌ی پیش از آغاز در كتابت به این زبان، اندك است. دو نظر مخالف درباره‌ی زبان آذربایجان...

Tuesday, July 28, 2015