معناي «حمد»

عبارت مقدس الحمدلله ربّ العالمين آيه ي دوم سوره ي حمد يا فاتحه است و همه ي ما در زندگي روزمره بارها در نماز و غير آن، اين كلمه يا خلاصه ي آن...

Thursday, June 26, 2014

جمل؛ شتر يا طناب كشتي؟

يكي از مترجمان فارسي قرآن، شادروان ابوالقاسم پاينده، در مقدمه ي ترجمه ي خود مسئله ي بديعي را مطرح كرده است كه البته از قديم الايام در بعضي منابع...

Thursday, June 26, 2014

نواندیشی در علم بلاغت

مقاله «نوسازی بلاغت» عنوانی است بر گرفته از مقاله ی بلاغت تألیف امین الخولی که در دایرة المعارف الاسلامیه آمده است. امین الخولی در این مقاله...

Sunday, June 1, 2014

واژگان دخیل و تعیین زبان خارجی آن ها در تفسیر قرآن

جلال الدین سیوطی (متوفی 911ق / 1505م) دست کم دو اثر مستقل در باب واژگان «دخیل» در قرآن نگاشته است.(*) نخستین آنها المتوکّلی فیما ورد فی القرآن...

Sunday, June 1, 2014

یکسانی و هماهنگی ترجمه ی قرآن

پیش از هر سخنی، میان «ترجمه ی قرآن» و «شرح، تفسیر یا ترجمه و تفسیر قرآن» تفاوت می گذاریم، در تمام این نوشتار، منظور از «ترجمه ی قرآن»، متنی به...

Sunday, June 1, 2014

امین خولی و بنیانگذاری مکتب ادبی در تفسیر

"مکتب ادبی در تفسیر" از جمله روش های تفسیری در دوره ی معاصر است که ریشه در سنت کهن تفسیر دارد. برخی از مفسران ادبی قرون دوم و سوم هجری چون ابن...

Sunday, June 1, 2014

نگاهی به تفسیر سوره ی مسد

آیه ی نخست سوره ی مسد درباره ی ابولهب عموی پیامبر و یکی از چهره های بانفوذ بنی هاشم از قبیله ی قریش است. این آیه نفرینی متوجه دستان ابوالهب می...

Sunday, June 1, 2014

درنگی در ترجمه ی چند واژه و اصطلاح قرآنی

این نوشتار به بررسی چند واژه، ترکیب و اصطلاح عربیِ به کار رفته در قرآن کریم و مقتضیات ترجمه ی فارسی آن ها می پردازد. در واقع این مقاله را ضمیمه...

Sunday, June 1, 2014

شتر یا ریسمان؟!

یادداشت کوتاه م . ب. شیوب در مجله ی عربیکا، سال 23، ش3، بار دیگر توجهان را به تفاسیر و قرائات مختلف از واژگان «جمل» در آیه ی چهلم سوره ی اعراف...

Sunday, June 1, 2014

قرآن های موجود پیش از مصحف عثمان

یکی از معروف ترین و مهم ترین آثار قرآن پژوهی غرب در دو سده ی اخیر تاریخ قرآن است. این کتاب، نخست در قالب پایان نامه ای به زبان لاتین به قلم تئودور...

Sunday, June 1, 2014

تاریخ گذاری تفسیر موسوم به ابن عباس

نخستین بار جان وَنزبرو در کتاب مطالعات قرآنی اش کوشید اثبات کند که «تنویر المقباس من تفسیر ابن عباس» یا همان تفسیر منسوب به ابن عباس، نه حاوی...

Wednesday, May 28, 2014

استفاده از قرآن از ولادت تا وفات

در ازدواج که اشاره شد، بر سفره عقد حتماً باید قرآن به ویژه قرآن نفیس و شکیل ترجیحاً با رنگ جلد سفید یا سبز نهاده شده باشد، و زوج جوان پس از خوانده...

Saturday, May 24, 2014

ختم های قرآنی

ختم قرآن/ قرآنی چند معنی دارد: 1- اصطلاحی است قرآنی که خداوند بر قلب یا سمع مجرمان اعم از بدکرداران و بدخواهان و حقیقت ستیزان مهر می گذارد که...

Saturday, May 24, 2014

نامگذاری قرآنی

یکی از رسم های کهن مسلمانان ایرانی است که یا با تفأل زدن به قرآن نام نوزاد را برمی گزینند. یا نام هایی را غالباً نام های اسلامی یا دو گانه یعنی...

Saturday, May 24, 2014

احترام گزاردن به قرآن و برخی احکام فقهی آن

قرآن کتاب مقدس و قدسی و آسمانی و الهی است. حرمت نهادن معنوی مؤمنان و مسلمانان پارسا به قرآن کریم تا به حدی است که فی المثل نامیدن آن را به صورت...

Saturday, May 24, 2014

بعضی دعاها و اصطلاحات عامه پسند قرآن

حرزها و دعاهای قرآنی بسیار است. از جمله آیه و ان یکاد ( آخرین آیه یا دو آیه آخر سوره قلم) به عنوان دعای حفظ در برابر چشم زخم به صورت های گوناگون:...

Saturday, May 24, 2014

مثل ها و اصطلاحات قرآنی

مثل ها یا به تعبیر رایج تر که آن هم خود عرب ها در همین معنی به کار می برند: ضرب المثل های قرآنی بسیار است و بخش اعظم آن در فرهنگ مکتوب و یا شفاهی...

Saturday, May 24, 2014

نسخه شناسی ابوالفتوح رازی

تفسیر ابوالفتوح رازی از دوران قاجار تاکنون چندین بار به چاپ رسیده و در میان متون کهن از جمله آثاری است که با استقبال روبرو شده است.

Thursday, May 22, 2014

روض الجنان و سنّت تفسیرهای قصصی

نخستین بار داستانهای قرآن به زبان فارسی در ترجمه ی تفسیر طبری که در نیمه ی سده ی چهارم هجری از سوی گروهی از عالمان و فقیهان ماوراءالنهر به نگارش...

Thursday, May 22, 2014

رویکرد مذهبی و کلامی در تفسیر ابوالفتوح رازی

اختلاف مذاهب از سده ی چهارم تا سده ی هفتم هجری از مسائل مهمّ فرهنگی ری بود، به گونه ای که گاه این اختلافات، آتش خشنونت و درگیری را نیز میان آنان...

Thursday, May 22, 2014