سراج الدین حسن

هو سراج الدین حسن ابن غیاث الدین علی الایجی أو الایگی  ، المعروف بحکیم عارف  ، والمتلقب فی شعره بعارف  .من مشاهیر ادباء وشعراء القرن الحادی عشر  .کان والده رئیس الشرطة بقصبة ایجة  ، فولد بها سراج الدین سنة 976 هـ . نظم الشعر فی صباه  ، وقام بجولة زار خلالها کرمان ویزد وسیستان  ، ثم رحل إلى بلاد الهند  ، ونزل عند السلطان سلیم بمدینة الله آباد  ، ولم یزل محظوظاً لدیه حتى وشوا به عند السلطان فأمر بسجنه فسجن  ، وبعد ان مکث فی السجن سنتین اطلقوا سراحه  ، فانتقل إلى مدینة اگره ملتجئا بالسُّلطان اکبر شاه  ، وبعد وفاة اکبر شاه انتقل إلى الدکن عند محمد قلی قطب شاه  ، وبعد مدة عاد إلى مسقط رأسه ایجه  ، وبعد عدة سنوات قام بجولة اخرى زار خلالها العراق وخراسان وقندهار ثم دخل الهند ثانیة فجاء الى اگره ودخل على السلطان سلیم فعفى عنه وأکرمه  .

توفی ببنگاله سنة 1028 هـ  ، وقیل سنة 1035 هـ  .

له (دیوان شعر) خال من الکلمات العربیة  .

من شعره :

رخت چو آذر وزلفت گره چو شاخ سپند***بدین سپند چه کردى بروزگار گزند

رخى چو رنگ گلستان خطى چو ابر بهار***تنى چو دیده روشن قدى چو بخت بلند

وله أیضاً :

این عمر که از نیمه هشتاد گذشت***یادش چه کنى که شاد وناشاد گذشت

در آب دو ساله کشتى انداز مگر***در آب بیابى آنچه بر باد گذشت

المراجع :

الذریعة ج9 قسم 2 ص666 و667  ، هفت اقلیم (فارسی) ج1 ص169 ـ 171  ، ریحانة الأدب (فارسی) ج4 ص79  ، لغت نامه دهخدا (فارسی) ج34 ص 8  .