هو حسین ابن جمال الدین محمد بن الحسین الخوانساری ، الاصفهانی ، المعروف بآقا .
عالم فاضل ، حکیم عظیم الشأن ، متکلم ، محقق ، مدقق ، محدث ثقة ، جلیل القدر ، متکلم ، فقیه ، أدیب شاعر حسن الشعر بالعربیة والفارسیة .أصله من خوانسار ، ولد فی شهر ذی القعدة سنة 1016 هـ .انتقل فی صباه من خوانسار إلى اصفهان لتحصیل العلم ، فسکنها حتى وصل الى مرتبة عالیة فی العلم والمعارف ، ولفضله وعلو منزلته عینه الشاه سلیمان الصفوی نائباً عنه فی السلطنة اثناء غیابه فی أسفاره .
تخرج على علماء وقته ، وتتلمذ علیه جماعة من العلماء والفضلاء .
له کتب منها : (الجوهر والأعراض) ، و(مشارق الشموس) ، و(تفسیر سورة الفاتحة) ، و(المائدة السلیمانیة) أو المائدة السماویة ، وترجم الصحیفة السجادیة الى الفارسیة ، ورسالة فی الجبر والاختیار وغیرها من الرسائل العدیدة والحواشی الکثیرة .
توفی باصفهان سنة 1098 هـ ، وقیل سنة 1099 هـ ، ودفن بها .
ومن شعره :
چیزى نماند در ره دین شیخ ساده را***جز گوشه ردا که کند صاف باده را
وله أیضاً :
اى باد صبا طرب فزا مى آیى***از طوف کدامین کف پا مى آیى
از کوى که برخاسته اى راست بگو***اى گرد بچشم آشنا مى آیى
وله أیضاً :
اى شیخ تو از شیب چه دیدى آخر***چون پشت دو تا شود چه مى آید
وله أیضاً :
از گردش دهر چون جوانى شرطى***مى بار چو شیشه اشک ومى نال چو نى
پایان شباب آمد اى دل دریاب***چون پشت دو تا شود چه آید از وى
المراجع :
أعیان الشیعة 6/148 ـ 150 ، جامع الرواة 1/235 ، مصفى المقال ص155 ، ریاض العلماء 2/57 ـ 60 ، أمل الآمل 2/101 ، روضات الجنات 2/349 ـ 358 ، الکنى والألقاب 3/131 و132 ، تتمیم أمل الآمل ص103 ، الذریعة ج 19 ص10 وج21 ص36 وغیرها ، الجامع فی الرجال 1/587 ، العندبیل 1/200 ، معجم المؤلفین 4/48 ، ریحانة الأدب (فارسی) 5/239 ـ 242 ، تذکره نصرآبادی (فارسی) ص152 و528 ، قصص العلماء (فارسی) ص265 و266 ، فرهنگ سخنوران (فارسی) ص163 ، لغت نامه دهخدا (فارسی) 19/652 ، طبقات أعلام الشیعة ج 5 (القرن الحادی عشر) ص166 و167 ، هدیة العارفین 1/324 ، کشف الحجب والأستار ص10 و116 و119 و131 و174 و177 و182 و242 و252 و255 و279 و282 و333 و342 .
