مبناگروی از منظر اندیشمندان مسلمان (1)

در این نوشتار به شرح و بررسی دیدگاه متفكران مسلمان در باب معیار صدق، یا به عبارت دیگر، كیفیت موجَّه و مدلّل ساختن باورها و گزاره‌ها می‌پردازیم....

Friday, July 29, 2016

موجه سازی یا معرفت شناسی فضیلت‌گرا

یكی از جدیدترین رویكردهای معرفت شناسان در باب مفاهیم اساسی معرفت شناسی، نظیر معرفت و موجّه سازی، رویكرد معرفت شناسی فضیلت گرا است. این نگرش كه...

Friday, July 29, 2016

بداهت یا عدم بداهت علم ما به جهان خارج

در مبحث علم ما به جهان خارج، چه از منظر فیلسوفان مغرب زمین و چه از منظر دیگر فیلسوفان، لازم است دو مسأله را از یكدیگر تفكیك نمود:

Friday, July 29, 2016

مهمترین اشكالات به مؤلفه‌ی «مطابقت با واقع» در معرفت شناسی

در نظریه مطابقت اصولی چند مسلم و بدیهی تلقی شده كه براساس آن اصول، نظریه مطابقت مدافع واقع گرایی است. آن اصول عبارتند از: الف) واقعیتی بیرون...

Friday, July 29, 2016

قرائت تارسكی از نظریه‌ی مطابقت

نظریه‌ی مطابقت در قرن بیستم در دانش‌هایی همچون معناشناسی، فلسفه‌ی منطق و معرفت شناسی تقریرها و تفسیرهای گوناگونی دارد. مور، ویتگنشتاین، راسل...

Friday, July 29, 2016

تعریف یقین

منطق‌دانان مسلمان با پیروی از منطق ارسطو، برهان را منتج یقین و طبعاً مبادی برهان را یقینی می‌دانند. از این رو، در مواضع متعددی از منطق به ویژه...

Thursday, July 28, 2016

معنی مؤلفه‌ی باور در معرفت

براساس تعریف رایج معرفت در میان عموم معرفت شناسان كشورهای انگلیسی زبان (Anglo-American philosophy) عنصر «باور» یا «اعتقاد» (belief) یكی از مؤلفه‌های...

Thursday, July 28, 2016

تحلیل فلسفی معرفت

فیلسوفان مغرب زمین معمولاً معرفت (البته معرفت گزاره‌ای) را چنین تحلیل کرده‌اند: «باور صادق موجّه». این تعریف سابقه‌ای دیرین دارد و تا اعصار بسیار...

Thursday, July 28, 2016

تحلیل یا تعریف معرفت از منظر اندیشمندان مسلمان

واژه‌ی «معرفت» معادل آن در انگلیسی، یعنی واژه‌ی «knowledge»، كاربردهای متنوعی دارد. به تعبیر فنی، know و مشتقات آن در انگلیسی به نحو مشترك لفظی...

Thursday, July 28, 2016

معنای واژه‌ی معرفت و مترادف‌های آن در زبان‌های دیگر

در فارسی، واژه‌های معرفت و علم به معنای آگاهی، شناخت و ادراك است. بلكه می‌توان گفت:‌ در عربی نیز واژه‌های علم و معرفت مترادف بوده، معنای واحدی...

Thursday, July 28, 2016

پیشینه‌ی معرفت شناسی

بررسی تاریخچه‌ی معرفت شناسی مجال گسترده‌ای می‌طلبد. حتی ارائه‌ی تصویری اجمالی از پیشینه‌ی معرفت شناسی، تاریخچه مسایل و نظریه‌های مطرح شده در...

Thursday, July 28, 2016

روش تحقیق در معرفت شناسی

معرفت شناسی دانشی عقلی است. دانش عقلی دانشی است كه گزاره‌های آن پیشین است و روش تحقیق در این گونه دانش‌ها، یعنی در دانش‌های عقلی، استفاده از...

Thursday, July 28, 2016

معرفت شناسی و دانش‌های همگن

معرفت شناسی با دانش‌های بسیاری شباهت دارد. این شباهت گسترده و وسیع است و ابعاد گوناگونی را دربرمی‌گیرد كه مهم‌ترین آنها عبارتند از: شباهت از...

Thursday, July 28, 2016

معرفت شناسی مطلق و معرفت شناسی مقید

منظور از معرفت شناسی مطلق آن دسته از نظریه های معرفت شناختی است كه به حوزه خاصی اختصاص ندارد و همه‌ی حوزه‌های معرفت را در برمی‌گیرد. اما منظور...

Thursday, July 28, 2016

جایگاه معرفت شناسی معاصر در فلسفه تحلیل و فلسفه اروپایی

بحث از رویكردهای معرفت شناسانه، لازم است جایگاه معرفت شناسی معاصر را در فلسفه‌ی مغرب زمین بررسی كنیم و ببینیم كه این معرفت شناسی با نگرش‌های...

Thursday, July 28, 2016

گروه

گروه اجتماعی را می‎توان جمعی از افراد تعریف کرد که در آن روابط خاصی بین افراد تشکیل دهنده‌ی گروه وجود دارد و هر فرد نسبت به گروه و نمادهای آن...

Wednesday, July 27, 2016

کنش و عاملیت

کنش یک شخص عملی است که بتوان آن را عملی از روی نیت و قصد به شمار آورد (نک. 1977 ,Davidson). کنش‎ها نتایج عملی مقاصد و عقاید هستند؛ «کنش» و «عقلانیت»...

Wednesday, July 27, 2016

کنش متقابل/ تعامل

در زبان متداول روزمره، کنش متقابل به معنای اعمال، کنش‌ها، فعالیت‌ها و حرکات مرتبط دو یا چند فرد، یا حیوانات یا اشیایی مثل ماشین‎ها است.

Wednesday, July 27, 2016

کنش جمعی

در مباحث مربوط به این اصطلاح، مسئله‎ی اصلی این بوده است که تحت چه شرایطی افراد پراکنده و مجزا دست به کنش هماهنگ می‎زنند تا وضع خود را تقویت یا...

Wednesday, July 27, 2016

کثرت‌گرایی

این واژه بیانگر سه مجموعه‎ی کاملاً متفاوت از اندیشه‎ها در علوم اجتماعی است. یکی از آن‎ها را می‎توانیم به اختصار معرفی کنیم: کثرت‌گرایی در معنای...

Wednesday, July 27, 2016