تأثير خواجه نصير در ايجاد مکتب علمي مراغه (2)

زمين و ديگر سيارات منظومه ي شمسي در مدارهايي تقريباً مستدير بر گرد خورشيد مي گردند و همه ي آنها تقريباً در سطحي واحد که فلک البروج خوانده مي...

Thursday, November 6, 2014

رياضيات از منظر فيلسوف (2)

در مجموع وی بر آن است که گزاره ی توازی از علوم متعارفه نیست و نمی توان آن را در علمی جز هندسه بیان کرد و شایسته آن است که آن را در شمار مسائل...

Thursday, November 6, 2014

رياضيات از منظر فيلسوف (1)

در ميانه ي سده 7 قمري، نصيرالدين طوسي، با هدف تنظيم مجموعه اي منسجم از آثار درسي مورد نياز دانشجويان نجوم و رياضيات، با مراجعه به دست نويس هاي...

Thursday, November 6, 2014

کتابشناسي اصول هندسه ي اقليدس، با تأکيد بر تحرير خواجه نصيرالدين طوسي (2)

به خطّ شکسته نستعليق سيّد محمّد باقر بن مرتضي طباطبايي يزدي حائري، کتابت: سده ي 13 هـ، کاغذ: فرنگي سفيد، 32 گ (46 ب- 77ب)، 17 س، اندازه ي متن:...

Thursday, November 6, 2014

کتابشناسي اصول هندسه ي اقليدس، با تأکيد بر تحرير خواجه نصيرالدين طوسي (1)

کتاب اصول الهندسة و الحساب (اصول اقليدس) به جهت دقّت، ظرافت و اهميّت آن، بيش از دو هزار سال است که مورد توجّه، تدريس و تدرّس رياضيدانان و هندسه...

Thursday, November 6, 2014

رويکرد خواجه ي طوسي به طبقه بندي علوم (3)

قبلاً به اين نکته اشاره نموديم که قطب الدين شيرازي در طبقه بندي خود از نمودار 1 خواجه تأثير پذيرفته است، اما اين تأثير به همين جا ختم نمي يابد....

Thursday, November 6, 2014

رويکرد خواجه ي طوسي به طبقه بندي علوم (2)

با پذيرش سخن تفصيلي خواجه، بايد توجه داشت که در اين گونه طبقه بندي ها، تقارني ميان علوم اوائل و اواخر (يا فلسفي در برابر غير فلسفي يا مذهبي/...

Thursday, November 6, 2014

رويکرد خواجه ي طوسي به طبقه بندي علوم (1)

طبقه بندي علوم در آثار فلاسفه ي يونان مطرح شده است، چنان که ارسطو علوم را به صناعي ( توليدي يا شعري )، عملي و نظري و علم نظري را به علم طبيعي،...

Thursday, November 6, 2014

قضاياي محصله و معدوليه و عدميه از نظر خواجه نصير در اساس الاقتباس (3)

آنچه گذشت نظر حضرت خواجه نصیر درباره ی این قسم قضایا بود ( البته نه با این توضیحات و تبیینات و تصاویر اضافی و تبیینی ) امید آنکه غور در این امور...

Thursday, November 6, 2014

قضاياي محصله و معدوليه و عدميه از نظر خواجه نصير در اساس الاقتباس (2)

خواجه پس از آنکه این صور قضایا را درباره ی زید که موضوع شخصی است، شرح داد، می گوید: «چون موضوع قضیه، لفظ کلی باشد، صورت های مذکور (مقصود صورت...

Thursday, November 6, 2014

قضایای محصله و معدولیه وعدمیه از نظر خواجه نصیر در اساس الاقتباس (1)

قبل از هر بحثي مي گوييم بر واقفان پوشيده نيست که هر طلبه و پژوهشگر منطقي به اول هر کار در منطق به بحث درباره ي نسب اربعه مي پردازد و با آموختگي...

Thursday, October 30, 2014

چرا جهان اينگونه است؟

منظور ما در اين نوشته، تبيين نظم و نظام موجود در جهان و در تک تک موجودات است. اصل موجوديت يک چيز است و نظام و چگونگي و مشخصات موجوديت، چيز ديگر....

Wednesday, October 29, 2014

نخستين موجود، از منظر يونانيان و مسلمانان

نخستين موجود پديد آمده از ماده يا اجزاي قديم، چه بوده است؟ دموکريت و ارسطو در اين باره چيزي نگفته اند. افلاطون نيز در اين باره مطلبي ندارد. در...

Wednesday, October 29, 2014

غايت و انگيزه ي آفرينش از منظر يونانيان و مسلمانان

نگرش مادي، غايت و انگيزه را در پيدايش موجودات نمي پذيرد. دموکريت عهد باستان و ماترياليست هاي معاصر، هر دو، در نفي انگيزه و غرض و غايت در پيدايش...

Wednesday, October 29, 2014

قدم يا حدوث جهان؟

چنان که معروف است، از متفکران اسلام، متکلمان به حدوث زماني جهان باور دارند و فلاسفه به قدم زماني آن. اما همين فلاسفه، جهان را قديم مطلق ندانسته،...

Wednesday, October 29, 2014

مباني ابن سينا در حدوث و قدم عالم و نقد اهل کلام (2)

در تفکر فيلسوفان يوناني، فاعليت الاهي وجود نداشت. يعني آنان موجودات جهان را محصول زمان و زمينه مي دانستند و پيدايش موجود را از عدم ناب، ممکن...

Wednesday, October 29, 2014

آفرينش از چه؟

مسئله آفرينش از مسائل مهم و بنيادي فلسفه است. پيچيدگي اين مسئله از آنجا است که به چندين مسئله مهم ديگر مانند عليّت، علت العلل، ملاک نياز معلول...

Wednesday, October 29, 2014

مباني ابن سينا در حدوث و قدم عالم و نقد اهل کلام (1)

ابن سينا در کتاب هايش از جمله در اشارات، تمامي يک نمط را به تبيين حدوث ذاتي و قدم زماني جهان و اثبات و توضيح مباني و مقدمات آن اختصاص داده است....

Wednesday, October 29, 2014

چگونگي علم خداوند به خودش و غير خودش (2)

مبناي علم از نظر ابن سينا، تجرد است. علم واجب به ذات خود، از راه تجرد و معقوليت بالفعل ذات، اثبات مي گردد. اساس اين تبيين عدم غيبت ذات از ذات...

Wednesday, October 29, 2014

چگونگي علم خداوند به خودش و غير خودش (1)

در قسمت اول، مسئله علم ازلي خداوند را از يونان باستان تا زمان ابن سينا پي مي گيريم. در اين نگرش، از اهميت کار فلاسفه مسلمان، به خصوص فارابي و...

Wednesday, October 29, 2014