اوج غزل

تا مدت کوتاهی پیش، اطلاعاتی که ما درباره ی زندگی حافظ، مشهورترین غزل سرای ایران، داشتیم تقریباً فقط بر اساس چند داستان کمابیش باورنکردنی بود...

Sunday, May 19, 2013

در سایه ی دو اسطوره

تهاجم مغولان خراسان و آذربایجان را چنان ویران ساخت که تا مدت ها شعر و ادب نتوانست از آن جا نشئت کند. شاعران بزرگ سده ی سیزدهم از حول و حوش این...

Sunday, May 19, 2013

زمانه و زمینه سعدی

هجوم مغولان، که در پاییز 1219 آغاز گشت، هر چه را در سر راه خود مخالف یافت از پیش برداشت. قتل عام و ویرانی بغداد (1258)و بر انداختن خلافت عباسیان...

Sunday, May 19, 2013

در مرز علم و ادبیات محض

نثر دوره سلجوقی (سده ی 5-6هـ) بعضاً به همان سادگی دوره ی پیش از آن و بعضاً به تصنع، جمله های دراز، عرب مآبی و غیره ممتاز است که همه ی این ها؛...

Sunday, May 19, 2013

سه عارف شاعر

نخستین شاعر بزرگ تصوف ابوالمجد مجدود سنایی (متولد در غزنه یا بلخ مقارن نیمه ی سده ی پنج هجری، وفات: 525هـ)(1) معاصر غزنویان متأخر است و قصیده...

Sunday, May 19, 2013

نظریه کوانتوم

علاوه بر کار آلبرت اینشتین، چندین پیشرفت مهم دیگر در فیزیک، در قرن بیستم صورت گرفته است. کندوکاو درباره همه آنها از حوصله این کتاب خارج است....

Sunday, May 19, 2013

پرسش های عمده در فلسفه علم

ما در زبان علم دو نوع واژه را از هم متمایز کرده ایم: واژه های مشاهده ای و واژه های نظری. واژه های مشاهده ای مستقیماً و بی واسطه به صفات ادراک...

Sunday, May 19, 2013

مردی که در زمان خود افسانه شد (2)

پیش از اقدام به بررسی تفصیلی برخی از شالوده های نظریه نسبیت عام، کارمان را با ارائه طرح کلی و مجملی از آن شروع می کنیم.

Sunday, May 19, 2013

انقلاب در مدل تبیین علمی

در سرتاسر تاریخ علم، از زمان ارسطو، مدل تبیین علمی تغییر نکرده بود. تبیین کردن چیزی از لحاظ علمی همانا مبرهن کردن آن با یک قانون همگانی بود....

Sunday, May 19, 2013

مردی که در زمان خود افسانه شد (1)

در بحث از آلبرت اینشتین، وسوسه می شویم که او را با بعضی دیگر از غولهای تاریخ علم مقایسه کنیم. او، همانند نیوتون،‌ در زمانه خویش افسانه شد. همگان...

Sunday, May 19, 2013

انقلاب های علمی سده ی نوزدهم

به قرن نوزدهم می توان چونان دوره ای انتقالی نگریست. از یک سو، دانشمندان قرن نوزدهم به اکتشافات چشمگیر ادامه دادند، منتها در چارچوب مکانیک نیوتونی....

Sunday, May 19, 2013

چگونه علیت ابطال شد؟

دیوید هیوم(1)فیزیکدان نبود، اما کار او باعث پیدایش تغییری ژرف در کل مفهوم علم گردید. هیوم متهم به صورت بندی معضل استقراء بوده است، هرچند او خود،...

Sunday, May 19, 2013

تکذیب یقین (2)

نیوتون چهار قاعده برای استدلال در فلسفه طبیعی برشمرده است. این قاعده ها چیزی را می سازند که می توان آن را فلسفه علم نیوتون نامید. آنها حتی برای...

Sunday, May 19, 2013

تکذیب یقین (1)

درست همان گونه که گالیله با درهم بافتن رشته های بسیار و منتهی شونده به رشد علم نقطه اوج محسوب می شود، نیوتون نیز با سرجمع کردن همه نظریه هایی...

Sunday, May 19, 2013

افسانه ی سه دوست

هنوز دیری از آن دوران نگذشته که غیاث الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم الخیام، که مختصراً عمر خیام نامیده می شود، در میهن خود به عنوان شاعر در زمره...

Saturday, May 18, 2013

مدیحه سرایان مکتب آذربایجان

تاریخ قفقاز و ایران و هم چنین حیات فرهنگی آن دو، در سده ی 11/12، سخت به هم مربوط است. هر چند که فرمان روایان بزرگ سلجوقی کوشا بودند که ماورای...

Saturday, May 18, 2013

نظامی و مقلدانش

قفقاز جنوبی، تنها از آن رو که در اعتلای قصیده ی مدیحه ای کوشیده و آن را به اوج رفعت رسانده، مدعی مرتبتی خاص در عرصه ی ادبیات فارسی نیست. مگر...

Saturday, May 18, 2013

شعر عصر سلجوقی

سلجوقیان، با پیروزی بر غزنویان و آل بویه، قدرت بزرگ نوینی را پایه گذاری می کنند و تجزیه بیش تر دنیای شرقی اسلام را متوقف می سازند. اینان نسبت...

Saturday, May 18, 2013

سلطان ترک و شعر فارسی

دولت سامانیان، با وجود ظواهر درخشان، در باطن، دستخوش نفاق و مبارزات بود(1) و، از همین رو، قربانی آزمندی سلطان محمود و ایلگ خان گشت. سلطان محمود...

Saturday, May 18, 2013

پیش از فردوسی

با برآمدن سلسله ی سامانی، نه تنها یک دودمان ایرانی، بلکه، یک سلسله ی ایرانی مدافع حقوق سلطنت موروثی به قدرت می رسد که اصل آن از یک خانواده ی...

Saturday, May 18, 2013