نگاهی به مطالعات مکتب پراگ

در این جستار، نخست مروری خواهم داشت بر چگونگی شکل‌گیری و ساختار «حلقه‌ی زبان‌شناسی پراگ» یا «مکتب پراگ»، و سپس به دیدگاه‌ها و نظریاتی بیشتر توجه...

Tuesday, May 14, 2013

نگاهی به تاریخ ضدروشنگری

یکی از نخستین جریان‌هایی که تأثیری مهم بر اندیشه‌ محافظه‌کاری در غرب داشت، جنبش‌ موسوم به ضدروشنگری بود. طرفداران این جنبش که اندیشمندان و فیلسوفان...

Tuesday, May 14, 2013

نکاتی پیرامون مفهوم عدالت

یکی از پرسش‌هایی که در گفتمان عدالت همواره مطرح بوده است این پرسش کهن است که «آیا احساس عدالت خواهی احساسی موهوب است یا مکسوب؟» به عبارتی دیگر...

Tuesday, May 14, 2013

نقد عقلانی مبنای تکامل اجتماع

پوپر پیش از اینکه یک اندیشمند سیاسی باشد، فیلسوف علم است. با وجود آثاری که او در فلسفه علم و شناخت دارد، نظریات او در این باب در کتاب «شناخت...

Tuesday, May 14, 2013

نظریه تشکیک در وجود در حکمت ایران باستان و فلسفه اسلامی (1)

نظریه تشکیک در وجود و یا وحدت د رکثرت و کثرت در وحدت و جمع در فرق، مبتنی بر اعتقاد به حقیقت واحد و ذو مراتب است؛ و نقشی بنیادی و سترگ در فلسفه...

Tuesday, May 14, 2013

نظریه تشکیک در وجود در حکمت ایران باستان و فلسفه اسلامی (2)

در یکی از رسائل فارسی خود نیز عقیده گروهی از عرفا را در توضیح مراتب وجود بدین گونه آورده و تائید کرده وجود مطلق را، اعنی وجود من حیث هو بی شرط...

Tuesday, May 14, 2013

مرزهای ایدئولوژی

تقابل ذهنیت/ عمل (‌یا ذهنیت/ عینیت) بسیار مورد بحث قرار گرفته است و اغلب بر گسست و فاصله عمیقی تاکید شده است که این دو را از یکدیگر جدا می‌کند....

Monday, May 13, 2013

محدودیت های گریز ناپذیر

ﻟﻮﺩﻭﻳﮓﻭﻳﺘﮕﻨﺸﺘﺎﻳﻦ، ﻓﻴﻠـﺴﻮﻑ ﻣـﺸﻬﻮﺭ ﺍﺗﺮﻳـﺸﻲ ـ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴـﺎﻳﻲ، ﺩﺭ ﺁﻭﺭﻳـﻞ ۱۸۸۹ ﺑـﻪ ﺩﻧﻴـﺎ ﺁﻣـﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﻳـﻞ ۱۹۵۱ ﺭﻭﻱ ﺩﺭ ﻧﻘـﺎﺏ ﺧـﺎﻙﻛـﺸﻴﺪ ﻭﺍﺯ ﻓﻠـﺴﻔﻴﺪﻥ ﻭﺍﻧﺪﻳـﺸﻴﺪﻥ...

Monday, May 13, 2013

مارکس، وبر، مانهایم، سه روایت «از خود بیگانگی»

الیناسیون (Alienation) را که به ترجیح خویش، گاه «از خودبیگانگی» و گاه «با خودبیگانگی» ترجمه می‌کنیم، مفهومی است که بر آثار شمار بسیاری از متفکران...

Monday, May 13, 2013

گزارشی از اندیشه‌ها و آرای ویتگنشتاین

یکی از نوابغ فلسفه که به حق می‌توان او را فیلسوفی مولف در قرن بیستم نامید «لودویگ ویتگنشتاین» است. نابغه ای که در مدت زندگانی‌اش دو دوره فلسفی...

Monday, May 13, 2013

کانت، فیلسوف روشنگری

صد و پنجاه سال از مرگ ایمانوئل کانت می‌گذرد. وی هشتاد سال در شهر کونیگزبرگ که یکی از شهرهای ایالت پروس بود، عمر سپری کرد و در همانجا درگذشت....

Monday, May 13, 2013

کانت و آزادی

روسو روزی گفته بود: «آنچه خشم ما را برمی‌انگیزد ماهیت چیزها نیست، بدخواهی است.» این گفته احتمالاً در مورد اکثر افراد بشر صدق می‌کند. اما در سده...

Monday, May 13, 2013

کانت و انقلاب کوپرنیکی در فلسفه

ایمانوئل کانت (Immanuel Kant) در توصیف فلسفه خود آن را “انقلاب کوپرنیکی” می‌نامد. رأی انقلابی کانت این است که جهانی که ما در آن به سر می‌بریم...

Monday, May 13, 2013

فلسفه و نظریه انتقادی

هربرت مارکوزه در سال ۱۸۹۸ در برلین متولد شد. او دکترای خود را از دانشگاه فرایبورگ اخذ کرد و در موسسه تحقیقات اجتماعی فرانکفورت مشغول به کار شد....

Monday, May 13, 2013

کارل پوپر و نظریه کوانتوم

هنگامی که آن نظریه غیرعادی، مکانیک کوانتوم، در ابتدای قرن بیستم داشت شکل نهایی خود را به دست می‌آورد، دو تفسیر متضاد از آن ظهور کرد. در یک طرف...

Monday, May 13, 2013

فلسفه فیزیک

بسیاری در جامعه‌ی علمی معتقدند که سفر زمانی به شدت نامحتمل است زیرا علیت، منطق زنجیره‌ی علت-معلول، را نقض می‌کند. اگر تلاش کنید به گذشته بروید...

Monday, May 13, 2013

فردریک کاپلستون؛ در جستجوی مبدأ هستی

فردریک کاپلستون (۱) (۱۹۰۷-۱۹۹۴) استاد صاحب نام تاریخ فلسفه در دانشگاه لندن، و صاحب دکتراهای افتخاری از چندین دانشگاه غرب، پس از چند دهه تدریس...

Monday, May 13, 2013

فلسفه پراگماتیسم و فمینیسم

عمل گرایان فمینیست، در پی کشف تاریخ و اندیشه های زنان فیلسوفی هستند که در گسترش و مفصل بندی عمل گرایی کلاسیک آمریکایی نقش داشته‌اند. این رویکرد،...

Monday, May 13, 2013

فراموش کردن و فراموش شدن

تمام نیروی خود را صرف یک کار می‌کنم و آن اینکه گذشته را فراموش کنم و با انتظار و امید به آنچه در پیش است چشم بدوزم. فیلیپیان ۳:۱۳

Monday, May 13, 2013

سورن کی یر کگارد و رویکرد شاعرانه به فلسفه

سورن کی یرکگارد، فیلسوف دانمارکی دیدگاه و نظریات خود را در کتاب “یا این، یا آن” منتشر کرده است. کتاب یا این یا آن، بیشتر شبیه رمان است تا رساله...

Monday, May 13, 2013