حسین بن جمال

هو حسین ابن جمال الدین محمد بن الحسین الخوانساری  ، الاصفهانی  ، المعروف بآقا  .

عالم فاضل  ، حکیم عظیم الشأن  ، متکلم  ، محقق  ، مدقق  ، محدث ثقة  ، جلیل القدر  ، متکلم  ، فقیه  ، أدیب شاعر حسن الشعر بالعربیة والفارسیة  .أصله من خوانسار  ، ولد فی شهر ذی القعدة سنة 1016 هـ  .انتقل فی صباه من خوانسار إلى اصفهان لتحصیل العلم  ، فسکنها حتى وصل الى مرتبة عالیة فی العلم والمعارف  ، ولفضله وعلو منزلته عینه الشاه سلیمان الصفوی نائباً عنه فی السلطنة اثناء غیابه فی أسفاره  .

تخرج على علماء وقته  ، وتتلمذ علیه جماعة من العلماء والفضلاء  .

له کتب منها  : (الجوهر والأعراض)  ، و(مشارق الشموس)  ، و(تفسیر سورة الفاتحة)  ، و(المائدة السلیمانیة) أو المائدة السماویة  ،  وترجم الصحیفة السجادیة الى الفارسیة  ، ورسالة فی الجبر والاختیار وغیرها من الرسائل العدیدة والحواشی الکثیرة  .

توفی باصفهان سنة 1098 هـ  ، وقیل سنة 1099 هـ  ، ودفن بها  .

ومن شعره  :

چیزى نماند در ره دین شیخ ساده را***جز گوشه ردا که کند صاف باده را

وله أیضاً  :

اى باد صبا طرب فزا مى آیى***از طوف کدامین کف پا مى آیى

از کوى که برخاسته اى راست بگو***اى گرد بچشم آشنا مى آیى

وله أیضاً  :

اى شیخ تو از شیب چه دیدى آخر***چون پشت دو تا شود چه مى آید

وله أیضاً  :

از گردش دهر چون جوانى شرطى***مى بار چو شیشه اشک ومى نال چو نى

پایان شباب آمد اى دل دریاب***چون پشت دو تا شود چه آید از وى

المراجع  :

أعیان الشیعة 6/148 ـ 150  ، جامع الرواة 1/235  ، مصفى المقال ص155  ، ریاض العلماء 2/57 ـ 60  ، أمل الآمل 2/101  ، روضات الجنات 2/349 ـ 358  ، الکنى والألقاب 3/131 و132  ، تتمیم أمل الآمل ص103  ، الذریعة ج 19 ص10 وج21 ص36 وغیرها  ، الجامع فی الرجال 1/587  ، العندبیل 1/200  ، معجم المؤلفین 4/48  ، ریحانة الأدب (فارسی) 5/239 ـ 242  ، تذکره نصرآبادی (فارسی) ص152 و528  ، قصص العلماء (فارسی) ص265 و266  ، فرهنگ سخنوران (فارسی) ص163  ، لغت نامه دهخدا (فارسی) 19/652  ، طبقات أعلام الشیعة ج 5 (القرن الحادی عشر) ص166 و167  ، هدیة العارفین 1/324  ، کشف الحجب والأستار ص10 و116 و119 و131 و174 و177 و182 و242 و252 و255 و279 و282 و333 و342  .